Aanslagen – Het gesprek in de klas

By 26 mei 2017Activiteiten, Nieuws

Een aanslag – ook in andere landen – heeft grote maatschappelijke impact. Op scholen zorgt een aanslag voor reacties en onrust in de klas. Hoe gaat u in de klas om met vragen, uitingen, meningen en emoties van leerlingen/studenten? Hoe gaat u in de klas om met vragen, uitingen, meningen en emoties van leerlingen/studenten? En hoe kan de school zich op een heftige gebeurtenis voorbereiden? In dit artikel geven wij informatie, tip en verwijzingen naar (les)materialen.

1. Voorbereiding op schoolniveau

Een aanslag is per definitie een onverwachte gebeurtenis. De school kan zich hier, zowel voor de korte als de lange termijn, op voorbereiden. Docenten vinden het belangrijk om maatschappelijk gevoelige onderwerpen te bespreken met de klas maar verwachten daarbij wel steun van de directie.

  • Bespreek als school de uitgangspunten. U hebt elkaar nodig. Het is van belang dat de schoolleiding haar mensen goed ondersteunt en expliciet maakt waar de school voor staat en waar de grenzen liggen van gedrag en van vrije meningsuiting.
  • Begin de schooldag na een heftige gebeurtenis met het bijeenroepen van het team en geef het belang aan om over het gebeurde te praten met de leerlingen. Geef ruimte om aan het einde van de dag ervaringen met elkaar te delen.
  • Help uw docenten zich voor te bereiden op het bespreken van maatschappelijk gevoelige thema’s met de klas. Wat is de context? Hoe gaan de leerlingen reageren? Hoe gaat u daar dan mee om? Welke rol gaat u innemen? Welke beelden gaat u laten zien en welke niet? Hoe zit het inhoudelijk in elkaar? Welke perspectieven zijn er te onderscheiden?

2. Het klassengesprek

De maatschappelijke onrust naar aanleiding van aanslagen komt mee de school in. U wilt weten hoe de leerlingen erbij zitten. Wat is de sfeer onder de leerlingen? Hoe reageren zij op de actualiteit? Daarnaast is het goed om in het achterhoofd te houden dat dit soort gebeurtenissen zogeheten trigger-factoren kunnen zijn in een radicaliseringsproces. Besteed lestijd om het onderwerp met de klas te bespreken. Hieronder enkele tips en verwijzingen naar beeld- en lesmateriaal.

Primair onderwijs

  • Vanaf groep 3 leeft wereldnieuws onder kinderen. Of de gebeurtenis speelt bij een kind hangt af van onder andere de thuissituaties, oudere broers/zusjes, of anderen uit de sociale omgeving. Sluit daarom vooral aan bij datgene waar de kinderen zelf mee komen.
  • Ga na welke vragen er leven bij uw leerlingen en houd de antwoorden simpel.
  • Vraag aan leerlingen hoe ze zich voelen. Vaak zijn leerlingen geschrokken en bang en vragen ze zich af of het ook bij ons kan gebeuren. Vertel altijd de waarheid. Let daarbij goed op uw woordkeus en probeer leerlingen gerust te stellen.
  • In de bovenbouw van het primair onderwijs kunt u in de klas gebruik maken van het jeugdjournaal (doelgroep 9-12 jaar).
  • Wees voorzichtig met het gebruik van beeldmateriaal. Sommige kinderen zijn erg gevoelig, beelden kunnen de angst vergroten en meer vragen oproepen.
  • Vanaf groep 7-8 kan er al een inhoudelijke discussie ontstaan in de klas. Stel u daarvoor open, maar spreek regels van fatsoen af zoals elkaar laten uitspreken, iedereen mag zeggen wat hij vindt maar doe dat zonder iemand te kwetsen.
  • Reageer op ongenuanceerde uitspraken en provocerende reacties van leerlingen. Stel de vraag waarom ze het zeggen. Vaak roepen ze maar iets zonder het te begrijpen. Vraag daarom door en laat ze inzien wat het teweeg kan brengen bij anderen.
  • Het is belangrijk als docent niet in termen van ‘wij’ en ‘zij’ te praten.

Voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs

  • Meningen, reacties en uitingen van gevoelens zijn heftiger bij leerlingen in de leeftijdsgroep 12 – 18 jaar. Dit maakt een gesprek er niet altijd makkelijker op. Toch is het belangrijk dat hier u als docent ruimte voor geeft in de klas. Vaak kan anders toch niet worden overgegaan tot de orde van de dag.
  • Blijf zelf vooral rustig en leidt het gesprek of de discussie in goede banen. Maak hierover afspraken met de leerlingen/studenten: elkaar aan het woord laten, niet schreeuwen of roepen, iedereen mag wat zeggen, elkaar niet kwetsen, discrimineren of respectloos behandelen.
  • Ga in op het gebruik van bronnen. Waarop is een mening gebaseerd? Laat leerlingen/studenten kritisch nadenken over de bronnen die ze gebruiken.
  • Geef uitleg over de situatie en geef antwoord op vragen.
  • Wees scherp op het verschil tussen IS als terroristische organisatie en de islam.
  • Het is belangrijk dat u zich als docent blijft realiseren dat niet alle moslims jihadistische sympathieën hebben. Het is een ontzettende kleine vertakking van de islam. Daarbij is het ook goed te blijven benadrukken dat vluchtelingen hier in principe niets mee te maken hebben. Ontrafel de problematiek.
  • Wees u ervan bewust dat extreme uitingen/uitspraken over de westerse samenleving niet tegen u als persoon gericht zijn.
  • Realiseer u dat sommige uitingen vooral een roep om aandacht zijn, een provocatie.

Praktische tips en ondersteuning

Lessuggesties en praktische tips

Er zijn diverse materialen ontwikkeld die ingaan op het omgaan met aanslagen in de klas. U kunt met enige aanpassingen gebruik maken van materialen die naar aanleiding van de aanslagen van Brussel en Parijs zijn ontwikkeld:

Achtergronden

 Trainingen

  • Trainingen Sociale veiligheid en radicalisering, in lijn met de gemeentelijke aanpak omtrent radicalisering.
  • Merkt u dat u preventief en proactief aan de slag wilt? Op de conferenties Met Alle Respect gaat de aandacht uit naar moeilijk bespreekbare onderwerpen.
  • De tweedaagse training Je hebt makkelijk praten. Docenten (voortgezet onderwijs en groep 7-8 primair onderwijs) leren het gesprek te voeren in de klas over moeilijke maatschappelijke onderwerpen.
  • De incompany-training Dialoog onder druk. Deze training zorgt ervoor dat docenten in het mbo beter zijn toegerust om moeilijke en gevoelige onderwerpen te bespreken in de groep.

 Vragen & advies

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.